Szczur? Hipopotam? Gdy myślimy o legendarnych wyprawach Citroëna z lat 20. i 30. XX wieku, przed oczami stają nam półgąsienicowe pojazdy, bezkresne pustynie i ambitna wizja André Citroëna. Rzadziej pamiętamy o czymś równie kluczowym jak paliwo czy mapy – o jedzeniu. A tymczasem kuchnia była jednym z filarów sukcesu słynnych ekspedycji: Przejazdu przez Saharę (1922–1923), Croisière Noire (1924–1925) oraz Croisière Jaune (1931–1932).
Wyprawy zaprojektowane i zorganizowane przez André Citroëna miały charakter naukowy, techniczny i polityczny. Ich celem było lepsze poznanie Afryki i Azji oraz wytyczanie nowych szlaków komunikacyjnych. Jednak Citroën doskonale rozumiał, że nawet najbardziej wzniosła idea nie przetrwa bez rzeczy podstawowej: dobrego posiłku. Jak trafnie zauważono w książce „La cuisine des Croisières Citroën”: nawet najszlachetniejszy duch musi jeść. Uczestnicy wypraw mierzyli się z ekstremalnym wysiłkiem fizycznym, klimatem i niepewnymi warunkami logistycznymi.
Dlatego dowódca ekspedycji, Georges-Marie Haardt, przywiązywał ogromną wagę do organizacji zaplecza kulinarnego. Ekspedycje miały być nie tylko sprawne technicznie, ale też godne przyjęcia gości. A goście pojawiali się często – lokalne plemiona zapraszały podróżników na posiłki, które należało wypadało… odwzajemnić.
Kucharze wypraw Citroëna musieli więc wykazywać się niezwykłą elastycznością. Gotowali z tego, co było dostępne na miejscu, często z produktów zupełnie nieznanych Europejczykom. W menu pojawiały się m.in. marynowane steki z pytona, szczur palmowy w orzechach ziemnych, prowiant z hipopotama czy smażony pancernik z warzywami. Brzmi egzotycznie? Dla uczestników wypraw była to codzienność – i sposób na przetrwanie. Jednocześnie dbano o poziom kulinarny i estetykę. Haardt chciał, by obozowe kolacje odbywały się z klasą, nawet w środku pustyni czy dżungli.
Przed Croisière Jaune wysłał więc wyznaczonego kucharza, Yves’a Gauffreteau, na staże do najlepszych restauracji w Paryżu. Efekt? Kuchnia, która łączyła francuską precyzję z lokalnymi smakami, a improwizację z wysokimi standardami.
Zaopatrzenie w świeżą żywność bywało niepewne, dlatego jadłospisy zmieniały się w zależności od regionu. Przepisy europejskie mieszały się z kuchnią Afryki i Azji, tworząc unikalną, ekspedycyjną wersję „fusion” – na długo przed tym, zanim termin ten wszedł do kulinarnego słownika.
Historia kuchni wypraw Citroëna doskonale pokazuje coś jeszcze: obsesję André Citroëna na punkcie detali. Każdy element – od pojazdów, przez logistykę, po zawartość talerza – był przemyślany. Jak mawiał Winston Churchill, szczęście nie istnieje, liczy się dbałość o szczegóły. Citroën znał tę zasadę doskonale.
