W 1853 roku włoscy inżynierowie Eugenio Barsanti i Felice Matteucci z Toskanii zgłosili jeden z pierwszych projektów silnika spalinowego działającego na zasadzie wybuchu gazu — to wydarzenie często uważa się za moment narodzin nowoczesnego silnika spalinowego. Ich konstrukcja, choć bardzo prymitywna, stanowiła ważny kamień milowy i pokazywała, że potężna energia wybuchu może zostać przekształcona w napęd mechaniczny.
Pierwsze prototypy Barsantiego i Matteucciego nie były optymalne — w silnikach tych brakowało fazy sprężania: mieszanka gaz–powietrze zapalana była zaraz po fazie napełniania cylindra, co oznaczało, że tłok nie osiągał nawet połowy suwu przy ssaniu, a spalanie napędzało go tylko na resztę skoku. To rozwiązanie było proste, ale bardzo nieefektywne, a sam silnik nadawał się raczej do napędzania maszyn stacjonarnych, bo do napędu pojazdów lądowych brakowało mu odpowiedniej dynamiki i możliwości pracy przy obciążeniu startowym.
Pomimo tego, konstrukcja Barsantiego i Matteucciego miała kilka cech wyróżniających. Wykorzystanie ciśnienia atmosferycznego do powrotu tłoka (po ochłodzeniu gazów) zwiększało sprawność w porównaniu z wcześniejszymi silnikami gazowymi opartymi na prostym rozprężeniu. W 1854 roku ich projekt uzyskał patent w Londynie, a później — liczne patenty we Włoszech, Francji, Belgii i Niemczech.
Jednak pierwszy praktycznie użyteczny silnik gazowy wyprodukował w 1860 roku Étienne Lenoir — jego konstrukcja i wdrożenie przemysłowe przyspieszyły rozwój silników spalinowych. Był francusko-belgijskim wynalazcą i inżynierem, który odegrał kluczową rolę w rozwoju nowoczesnego silnika spalinowego. Urodzony w 1822 roku w Belgii, większość życia zawodowego spędził we Francji, gdzie zasłynął jako niezwykle płodny konstruktor. To właśnie Lenoir stworzył pierwszy komercyjnie produkowany silnik spalinowy z zapłonem iskrowym, zasilany gazem świetlnym.
Jego konstrukcja — choć technicznie prostsza i mniej wydajna niż późniejsze silniki czterosuwowe — była przełomowa, ponieważ po raz pierwszy pozwoliła na realne zastosowanie silnika spalinowego w przemyśle, do napędu maszyn warsztatowych czy niewielkich pojazdów. Lenoir opatentował również kilka udoskonaleń swojej jednostki i aktywnie pracował nad jej rozpowszechnieniem. Jego silniki produkowano w setkach egzemplarzy, co w połowie XIX wieku było wynikiem imponującym. Dzięki tej praktycznej implementacji idei spalania wewnętrznego Étienne Lenoir uznawany jest za jednego z ojców współczesnej motoryzacji, mimo że jego nazwisko bywa dziś mniej eksponowane niż Otto czy Diesel.
Dopiero później, wraz z pracami niemieckiego konstruktora Nikolaus August Otto, rozwinięto koncepcję cyklu czterosuwowego z kompresją mieszanki przed zapłonem — rozwiązanie, które stało się fundamentem silników benzynowych i było bazą dla przyszłego zastosowania w motoryzacji…
