Mało kto kojarzy Renault z jedną z najbardziej niezwykłych akcji medycznych I wojny światowej. Tymczasem to właśnie samochody tej marki stały się bazą dla mobilnych pracowni rentgenowskich, które Maria Skłodowska-Curie wysyłała tam, gdzie pomoc była najbardziej potrzebna — blisko pola walki.
Gdy w 1914 roku Europa pogrążyła się w wojnie, Skłodowska-Curie szybko zrozumiała, że promienie X mogą uratować tysiące ludzi. Jednak pojawiło się spore wyzwanie: aparaty rentgenowskie znajdowały się głównie w dużych szpitalach, daleko od rannych żołnierzy. Noblistka postanowiła więc przenieść radiologię na kołach. Zorganizowała pierwsze wojskowe centra radiologiczne we Francji, zdobywała pieniądze, sprzęt i samochody, a następnie zlecała ich przebudowę na mobilne jednostki diagnostyczne.
Jedno ze zdjęć z epoki pokazuje ją za kierownicą Renault przerobionego na radiologiczny ambulans. Encyclopaedia Britannica wprost opisuje tę fotografię jako Marię Curie prowadzącą samochód Renault przekształcony w mobilną jednostkę radiologiczną w 1914 roku. Te pojazdy nazwano później „petites Curies”, czyli „małymi Curie”.
Według American Institute of Physics już pod koniec października 1914 roku gotowy był pierwszy z około 20 takich pojazdów. Skłodowska-Curie nie ograniczała się do organizacji z tylnego siedzenia. Nauczyła się prowadzić samochód, podstaw mechaniki i obsługi aparatury, bo zamierzała pracować w terenie osobiście. Na front jeździła również jej córka Irène.
Znaczenie tej inicjatywy było ogromne. Dzięki zdjęciom rentgenowskim lekarze mogli szybciej zlokalizować pociski i odłamki, a tym samym ratować kończyny i życie rannych. Nobel Prize podkreśla, że radiologiczne samochody Skłodowskiej-Curie pozwalały chirurgom polowym operować znacznie dokładniej. Z kolei Smithsonian podaje, że w czasie wojny z jej pomocą powstało także około 200 stałych sal radiologicznych, a badaniom mogło zostać poddanych ponad milion rannych.
To piękny, choć dziś trochę zapomniany fragment historii motoryzacji i nauki. Renault nie było tu tylko producentem samochodu — stało się częścią medycznej rewolucji, którą zapoczątkowała Polka, ratując żołnierzy nie bronią, lecz wiedzą.
Źródła: Encyclopaedia Britannica, Nobel Prize, American Institute of Physics
Fot. przedstawia Marię Skłodowską-Curie siedzącą za kierownicą przerobionego na mobilną jednostkę radiologiczną modelu Renault, którym woziła aparaturę rentgenowską do rannych żołnierzy na froncie I wojny światowej.
Galeria
Galeria dołączonych zdjęć
