Nowoczesne samochody osobowe z silnikiem Diesla – od kompaktów po SUV-y – korzystają z technologii redukcji emisji spalin AdBlue. Rozwiązanie zastosowano m.in. w silnikach BlueHDi, które znajdziemy pod maskami samochodów DS Automobiles, Peugeot, Citroën i Opel, jak również w jednostkach Blue dCi montowanych przez Renault i Nissana.
Krystalizacja AdBlue, która zachodzi głównie podczas eksploatacji w niekorzystnych warunkach, może prowadzić do zapychania elementów układu SCR. Wiele firm oferuje dziś dodatki mające ograniczać to zjawisko i chronić kosztowne podzespoły.
Jak działa AdBlue i dlaczego jest potrzebne?
AdBlue nie jest dodatkiem do paliwa. To osobny płyn eksploatacyjny znajduje się w specjalnym zbiorniku. Składa się z około 32,5% mocznika oraz 67,5% wody demineralizowanej. Po wtrysku do gorących spalin mocznik rozkłada się na amoniak. Następnie amoniak reaguje w katalizatorze SCR z tlenkami azotu, przekształcając je w nieszkodliwy azot oraz parę wodną.
Brzmi prosto, ale w rzeczywistości jest to bardzo precyzyjny proces. Sterownik silnika stale oblicza ilość potrzebnego AdBlue, korzystając z danych pochodzących z wielu czujników temperatury, ciśnienia oraz sond NOx. Jeżeli którykolwiek element układu działa nieprawidłowo, samochód może zgłosić błąd emisji spalin lub przejść w tryb awaryjny.
Czy warto stosować taki dodatek w aucie osobowym?
To właśnie w samochodach osobowych jego zastosowanie ma szczególny sens. To one najczęściej pracują w warunkach sprzyjających krystalizacji, a jednocześnie ich użytkownicy rzadziej myślą o profilaktyce.
Regularne stosowanie dodatku przy każdorazowym uzupełnieniu płynu AdBlue zmniejsza ryzyko kosztownych napraw bo poprawia niezawodność systemu SCR i pozwala uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek w trasie. 25 ml dodatku przypada na 12 litrów AdBlue. Do zbiornika na płyn AdBlue najpierw należy wlać dodatek przeciw krystalizacji, a następnie uzupełnić odpowiednią ilością AdBlue.
Dlaczego auta osobowe mają trudniejsze życie niż ciężarówki?
To może zaskakiwać, ale wiele problemów z AdBlue częściej pojawia się w samochodach osobowych niż w ciężarówkach. Powód jest prosty. Ciężarówka często pokonuje setki kilometrów jednorazowo. Silnik pracuje długo pod obciążeniem, temperatura spalin jest stabilna, a układ SCR działa w warunkach bliskich idealnym. Tymczasem przeciętny Peugeot 3008 BlueHDi czy Renault Kadjar Blue dCi często wykonuje kilka krótkich kursów dziennie. Dojazd do pracy, szkoły czy sklepu oznacza zaledwie kilka kilometrów jazdy. Układ SCR nie zdąży osiągnąć optymalnej temperatury pracy, a częste nagrzewanie i stygnięcie sprzyja powstawaniu osadów.
Jak to działa?
Dodatek to koncentrat opracowany z myślą o zapobieganiu krystalizacji mocznika w układzie. Jego działanie koncentruje się na kilku kluczowych obszarach:
- zapobiega tworzeniu się kryształów w układzie SCR,
- chroni wtryskiwacze AdBlue przed zatkaniem,
- poprawia pracę układu przy niskich i wysokich temperaturach,
- wydłuża żywotność pompy, przewodów, wtryskiwacza i katalizatora SCR,
- wspiera prawidłowe przekształcanie mocznika w amoniak,
- pomaga utrzymać optymalną skuteczność redukcji NOx,
- zapobiega przedwczesnemu uszkodzeniu katalizatora,
- chroni układ wydechowy przed korozją i osadami,
- może być stosowany we wszystkich pojazdach wyposażonych w zbiornik AdBlue.
Skąd biorą się kryształki?
Najprościej mówiąc: z odparowującej wody. Gdy część wody zawartej w AdBlue odparuje, pozostający mocznik zaczyna wytrącać się w postaci białych kryształów przypominających zaschniętą sól. Początkowo są to niewielkie osady. Z czasem jednak mogą tworzyć twarde naloty blokujące przewody i końcówki wtryskiwaczy.
Mechanicy naprawiając to, spotykają układy, w których końcówka wtryskiwacza AdBlue wygląda jak pokryta grubą warstwą białego kamienia.
Firma Liqui Moly zwraca uwagę, że problemowi sprzyjają:
- krótkie trasy,
- częste uruchamianie i gaszenie silnika,
- długie postoje pojazdu,
- rzadkie uzupełnianie płynu,
- duże wahania temperatury,
- starzenie się AdBlue w zbiorniku.
Koszty, które zaskakują kierowców mogą iść w tysiące
Wielu właścicieli diesli dowiaduje się o istnieniu układu SCR dopiero wtedy, gdy przychodzi rachunek z serwisu. W zależności od modelu samochodu wymiana pompy AdBlue może kosztować od kilkuset do kilku tysięcy złotych. Jeszcze droższa potrafi być wymiana kompletnego zbiornika zintegrowanego z pompą, czujnikami poziomu oraz układem grzewczym. Do tego dochodzą często awarie sond NOx. W nowoczesnych samochodach potrafią one kosztować ponad tysiąc złotych za sztukę. Drogo? Jasne!
Nic więc dziwnego, że komunikat „Sprawdź układ oczyszczania spalin” budzi dziś u właścicieli diesli równie duży niepokój jak problemy z filtrem DPF.
Jakie są objawy problemu z AdBlue?
W samochodach osobowych problem często rozwija się powoli i początkowo jest trudny do zauważenia. Najczęściej pojawiają się:
- kontrolka silnika Check Engine,
- spadek mocy silnika,
- nierównomierne dozowanie płynu,
- zwiększone zużycie AdBlue,
- komunikaty o błędach systemu SCR lub AdBlue,
- komunikat o ograniczonej liczbie kilometrów do zablokowania rozruchu.
Ten ostatni objaw jest szczególnie nieprzyjemny i stresujący. W wielu samochodach po wykryciu poważnej usterki SCR komputer rozpoczyna odliczanie. Po osiągnięciu zera komputer auta po prostu nie pozwoli ponownie uruchomić silnika.
Dlaczego profilaktyka jest tak ważna?
Układ SCR pracuje w bardzo trudnych warunkach. Musi wytrzymywać mróz, wysokie temperatury, drgania oraz kontakt z agresywnymi chemicznie substancjami. Jednocześnie jest układem bardzo precyzyjnym. Nawet niewielkie zakłócenie przepływu AdBlue może spowodować błędne dawkowanie płynu i pojawienie się komunikatów o awarii.
Dlatego coraz więcej specjalistów zajmujących się dieslami zaleca traktowanie AdBlue podobnie jak oleju silnikowego czy płynu chłodniczego – jako element wymagający regularnej kontroli i odpowiedniej jakości materiałów eksploatacyjnych.
Dlaczego awarie AdBlue często zaczynają się zimą, a wychodzą latem?
Wbrew pozorom problemy z układem SCR nie zawsze ujawniają się w momencie powstawania osadów. Zimą AdBlue zamarza już w temperaturze około -11°C, dlatego niektórzy producenci stosują w zbiornikach i przewodach układy podgrzewania. Podczas wielokrotnych cykli zamarzania i rozmrażania nadal mogą tworzyć się mikroskopijne osady mocznika. Kierowca zwykle niczego nie zauważa. Problem narasta miesiącami. Dopiero latem, gdy temperatura spalin jest wyższa, a układ SCR pracuje intensywniej, nagromadzone osady zaczynają ograniczać przepływ płynu lub pogarszać jakość rozpylania przez wtryskiwacz.
W efekcie komputer silnika wykrywa nieprawidłową redukcję tlenków azotu i zapisuje błędy. Dlatego wielu właścicieli samochodów jest przekonanych, że awaria pojawiła się nagle, podczas gdy proces degradacji układu trwał często przez wiele miesięcy.
Nowoczesny diesel wymaga większej wiedzy niż kiedyś
Dawne diesle były konstrukcjami stosunkowo prostymi. Dziś jednostki BlueHDi czy Blue dCi to zaawansowane systemy wyposażone w filtr DPF, zawór EGR, katalizator SCR, sondy NOx i elektronikę kontrolującą emisję spalin. To właśnie dzięki nim współczesny diesel może spełniać rygorystyczne normy Euro 6 i pozostawać jednym z najbardziej oszczędnych napędów dostępnych na rynku.
Jednak cena za tę ekologię jest wysoka. Układ SCR wymaga odpowiedniej eksploatacji, a zaniedbania mogą prowadzić do bardzo kosztownych awarii.
Najczęstsze problemy z układem AdBlue i ich skutki
Element układu | Co się psuje? | Objawy | Możliwe koszty |
|---|---|---|---|
Zbiornik AdBlue | Uszkodzenie czujników poziomu, jakości płynu lub grzałki | Komunikaty o błędnym poziomie płynu, błędy SCR | 1.500–6.000 zł |
Pompa AdBlue | Zatarcie lub zatkanie przez osady mocznika | Brak dozowania płynu, tryb awaryjny | 800–4.000 zł |
Wtryskiwacz AdBlue | Zakrystalizowany mocznik blokuje rozpylanie | Błędy emisji spalin, nierówna praca SCR | 500–2.500 zł |
Przewody AdBlue | Osady lub uszkodzenia podgrzewania | Błędy ciśnienia, ograniczone dozowanie | 300–2.000 zł |
Sonda NOx | Zużycie elementu pomiarowego | Check Engine, błędy emisji spalin | 1.000–3.500 zł |
Katalizator SCR | Zanieczyszczenie lub przegrzanie | Stałe błędy emisji, problemy z przeglądem | 3.000–15.000 zł |
Elektronika sterująca | Błędy komunikacji lub oprogramowania | Komunikaty SCR, odliczanie do blokady rozruchu | od kilkuset do kilku tysięcy zł |
Podane kwoty są orientacyjne i zależą od modelu samochodu oraz zakresu naprawy.
Usuwanie AdBlue? Kuszące, ale bardzo ryzykowne rozwiązanie
Gdy pojawia się awaria układu SCR i koszt naprawy liczony jest w tysiącach złotych, część kierowców zaczyna rozważać tzw. elektroniczne usunięcie AdBlue. Polega ono na modyfikacji oprogramowania sterownika silnika w taki sposób, aby samochód „myślał”, że układ SCR działa prawidłowo, nawet jeśli w rzeczywistości został odłączony lub jest niesprawny. Na pierwszy rzut oka wydaje się to prostym sposobem na pozbycie się problemu. W praktyce niesie jednak za sobą spore ryzyko.
Nieumiejętnie wykonana modyfikacja może prowadzić do pojawiania się błędów, problemów z aktualizacjami oprogramowania czy nieprawidłowej pracy innych systemów związanych z emisją spalin. Warto też mieć świadomość, że po usunięciu SCR przestaje spełniać homologację, na podstawie której został dopuszczony do ruchu. Oznacza to, że formalnie nie odpowiada już normie emisji spalin Euro 6, nawet jeśli na desce rozdzielczej nie świeci się żadna kontrolka.
Problem może pojawić się również podczas badań technicznych a nawet przy ubezpieczeniu. W części krajów Europy kontrole emisji spalin stają się coraz bardziej szczegółowe, a diagnostyka elektroniczna pozwala wykrywać niezgodności pomiędzy rzeczywistym wyposażeniem pojazdu a zapisami w sterownikach. U nas patrzy się na to przez palce, ale kto wie, co jeszcze wymyślą nasi rządzący. No i warto pamiętać, że układ SCR nie został stworzony po to, aby spełnić wymagania urzędników – w sprawnym samochodzie naprawdę potrafi redukować emisję tlenków azotu nawet o ponad 90% a są to bardzo szkodliwe dla naszego zdrowia związki. Miej tego świadomość, kierowco.
na podstawie materiałów Liqui Moly redakcja
Galeria
Galeria dołączonych zdjęć
