Kto w latach 60. ubiegłego wieku wieku szukał w USA kompaktowego, sportowego kabrioletu, miał niewiele szczęścia do marek krajowych. Europejscy producenci, tacy jak FIAT, wypełnili tę lukę. Fiat 500, 1100 i 1300 cieszyły się popularnością, nie tylko wśród rodzin włoskich imigrantów.

Zaprezentowany w 1966 roku podczas salonu samochodowego w Turynie Fiat 124 Sport Spider od początku był projektowany z myślą o amerykańskich klientach. Nadwozie powstało w studiu Pininfarina pod kierownictwem Toma Tjaardy. Amerykanin o holenderskich korzeniach nadał dwumiejscowemu roadsterowi charakterystyczny przód z płasko opadającą maską, otoczoną wyraźnie zaznaczonymi błotnikami z okrągłymi reflektorami. Równie rozpoznawalne były elegancko wyprofilowane tylne błotniki i charakterystyczne załamanie linii przy krawędzi bagażnika. Pininfarina odpowiadała także za produkcję nadwozi, które następnie były kompletowane w zakładach FIAT-a w Turynie-Mirafiori.

Podwozie, wraz z niezależnym zawieszeniem przednim i sztywną osią tylną, pochodziło z Fiata 124, ale zostało skrócone o 14 cm i dodatkowo wzmocnione. Napęd między skrzynią biegów a mechanizmem różnicowym przenosiła rura reakcyjna. Silnik był konstrukcją byłego inżyniera Ferrari Aurelio Lamprediego. Czterocylindrowa jednostka otrzymała aluminiową głowicę, a dwa wałki rozrządu w głowicy napędzane były w sposób rewolucyjny jak na tamte czasy – paskiem zębatym z tworzywa sztucznego.

Moc 90 KM z nieco ponad 1,4 litra pojemności robiła pod koniec lat 60. ogromne wrażenie. Równie nowoczesne były pięciobiegowa skrzynia biegów w standardzie oraz hamulce tarczowe na wszystkich czterech kołach. Przy masie około 930 kg i prędkości maksymalnej sięgającej 170 km/h Fiat 124 Sport Spider należał do najbardziej sportowych aut w swoim segmencie.

Łatwość obsługi zrobiła wrażenie zarówno na opinii publicznej, jak i na prasie branżowej. Materiałowy dach można było otworzyć w kilka sekund, wykonując zaledwie kilka prostych ruchów. Za kierownicą, z dwoma sportowymi, perforowanymi metalowymi ramionami, znajdowało się pięć okrągłych wskaźników wyświetlających najważniejsze dane dotyczące jazdy.

Strategia okazała się sukcesem – już w przypadku pierwszej serii AS (1966–1970) około dwóch trzecich produkcji trafiło do USA.

Coraz więcej mocy i nowocześniejsza technika

Jeszcze podczas produkcji drugiej serii BS (1969–1970) na taśmy montażowe trafiła lekko zmodernizowana wersja BS1 (1970–1972). Wśród cech charakterystycznych znalazły się: zegar analogowy, przeprojektowana konsola środkowa, zmodyfikowane tylne światła, chromowane listwy boczne oraz atrapa chłodnicy o strukturze plastra miodu z centralnie umieszczonym emblematem marki, zamiast trzech chromowanych listew, jak w poprzedniej wersji.

Ulepszony dwuobwodowy układ hamulcowy poprawił bezpieczeństwo, podobnie jak zagłówki w przednich fotelach i przeprojektowana tylna oś, która teraz posiadała cztery wahacze wleczone i drążek Panharda.

W 1971 roku silnik otrzymał większą pojemność. Nowy 1.6 z dwoma podwójnymi gaźnikami Weber lub Solex rozwijał 110 KM. Większy silnik wymusił zmianę kształtu maski – dla zachowania symetrii zastosowano dwa charakterystyczne wybrzuszenia. Również ta wersja odnosiła ogromne sukcesy za oceanem – około trzech czwartych egzemplarzy sprzedano w USA, choć z powodu surowszych norm emisji miały one obniżoną moc.

Już rok później pojawiła się kolejna modernizacja. Silnik 1.6 z jednym podwójnym gaźnikiem rozwijał 108 KM z pięciobiegową skrzynią lub 104 KM z przekładnią czterobiegową. Oznaczenie modelu zmieniono na CS.

Po niespełna roku Fiat zastosował nowy silnik 1.8 z modelu Fiat 132. W europejskiej specyfikacji osiągał 118 KM. W tym samym, 1972 roku, zadebiutował Fiat Abarth 124 Rallye (CSA) – homologacyjna wersja rajdowa. Silnik 1.8 rozwijał 128 KM, sztywną tylną oś zastąpiło niezależne zawieszenie, a miękki dach ustąpił miejsca twardemu dachowi z tworzywa sztucznego. Maska silnika i pokrywa bagażnika wykonane były z laminatu, a drzwi z aluminium. W ciągu trzech lat powstało około 1000 egzemplarzy.

Koniec w Europie, boom w USA

Mimo coraz mocniejszych silników sprzedaż Spidera w Europie zaczęła słabnąć. Od jesieni 1974 roku kabriolet był oficjalnie oferowany już tylko w Stanach Zjednoczonych. Wersję Fiat 124 Spider America można było rozpoznać przede wszystkim po ogromnych zderzakach wymaganych przez amerykańskie przepisy. Opcjonalnie dostępna była także trzystopniowa automatyczna skrzynia biegów.

Silnik 1.8 musiał zostać dostosowany do lokalnych norm emisji i benzyny bezołowiowej, przez co jego moc spadła najpierw do 93 KM, a po wprowadzeniu bardziej rozbudowanego układu oczyszczania spalin – jeszcze o 6 KM.

Od lipca 1978 roku Spider otrzymał dwulitrowy silnik: 83 KM w wersji gaźnikowej oraz 102 KM z wtryskiem paliwa. Powstała także wersja z turbodoładowaniem o mocy 120 KM, ale sprzedano jej zaledwie około 700 sztuk.

W 1982 roku kabriolet oficjalnie wrócił do Europy pod nazwą Pininfarina Spidereuropa. Oznaczało to, że Pininfarina przejęła pełną produkcję modelu. Dwulitrowy silnik rozwijał 105 KM bez katalizatora i 103 KM z układem oczyszczania spalin.

W kwietniu ofertę uzupełnił Pininfarina Spidereuropa Volumex. Mechaniczna sprężarka typu Roots podniosła moc do 135 KM. Auto otrzymało sportowe zawieszenie, szerokie opony na specjalnych felgach aluminiowych, poszerzone błotniki, skórzaną tapicerkę, skórzaną kierownicę Abartha oraz wskaźnik ciśnienia doładowania. Powstało około 500 egzemplarzy, wyłącznie w kolorze czerwonym lub czarnym.

Produkcję Spidera zakończono ostatecznie w 1985 roku. W ciągu 19 lat powstało około 198 tys. egzemplarzy, z czego ponad 80% trafiło do USA.

Fiat 124 Sport Spider w sporcie

Wraz z pojawieniem się serii BS1 model stał się atrakcyjny także dla kierowców rajdowych. Dzięki wsparciu fabrycznego działu sportu Squadra Clienti Spider szybko wyrósł na poważnego kandydata do zwycięstw. Moc podnoszono nawet do 155 KM przy 7500 obr./min, a w połączeniu z wyczynową skrzynią Colotti, mechanizmem różnicowym o ograniczonym poślizgu i lekkimi elementami nadwozia tworzyło to niezwykle skuteczną maszynę. Tam, gdzie przepisy na to pozwalały, plastikowe drzwi i pokrywy obniżały masę poniżej 900 kg.

Już w 1970 roku Alcide Paganelli i Ninni Russo zdobyli w rajdach tytuł mistrzów Włoch. W 1971 roku Håkan Lindberg zwrócił uwagę siódmym miejscem w Rajdzie Monte Carlo, a rok później wygrał Rajd Akropolu i Austriacki Rajd Alpejski. W sezonie 1972 FIAT zajął drugie miejsce w mistrzostwach producentów, a kierowca Raffaele Pinto został Rajdowym Mistrzem Europy.

Od sezonu 1973 rolę fabrycznej broni rajdowej przejął Fiat Abarth 124 Rallye w specyfikacji Grupy 4, rozwijający początkowo 165 KM, a później nawet 210 KM.

Fiat 124 Sport Spider dziś

Europejskie egzemplarze pierwszych serii są dziś rzadkimi i bardzo poszukiwanymi klasykami. Znacznie częściej spotyka się auta reimportowane z USA. Dziedzictwo tego charyzmatycznego włoskiego roadstera pielęgnują m.in. Fiat 124 Spider Club Deutschland e.V. oraz Fiat 124 Spider Club e.V., skupiające miłośników modelu i dbające o zachowanie jego historii.

Źródło: Fiat