Od 15 września 2026 roku strażnicy miejscy i gminni mogą wystawiać mandaty za kolejne wykroczenia. Dla kierowców najważniejsza jest możliwość bezpośredniego karania za niebezpieczne zachowania na przejazdach kolejowych. Nowe kompetencje dotyczą też sprzedaży energetyków dzieciom, naruszenia zakazu fotografowania odpowiednio oznaczonych obiektów zajmowanych przez jednostki wojskowe lub służby specjalne, ochrony powietrza oraz niektórych obowiązków właścicieli zwierząt.
Zmiany wprowadziło rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 24 sierpnia 2026 roku, opublikowane w Dzienniku Ustaw 31 sierpnia. Po upływie 14-dniowego okresu oczekiwania nowe przepisy zaczęły obowiązywać w całej Polsce. Rozporządzenie rozszerza katalog istniejących wykroczeń, za które strażnik miejski lub gminny może nałożyć grzywnę bezpośrednio na miejscu.
Wcześniej w części takich przypadków straż musiała przekazywać sprawę innej służbie albo kierować wniosek o ukaranie do sądu. Teraz interwencja może zakończyć się mandatem wystawionym przez strażnika. Odmowa przyjęcia mandatu nadal oznacza skierowanie sprawy do sądu.
2.000 zł za wykroczenie na przejeździe kolejowym
Najważniejsza zmiana z punktu widzenia kierowców dotyczy art. 97a Kodeksu wykroczeń. Straż miejska może od 15 września ukarać osobę, która:
- omija opuszczone zapory lub półzapory,
- wjeżdża na przejazd podczas opuszczania rogatek albo przed zakończeniem ich podnoszenia,
- wjeżdża lub wchodzi na przejazd przy czerwonym albo migającym czerwonym sygnale,
- wjeżdża na tory, mimo że po drugiej stronie nie ma miejsca do kontynuowania jazdy.
Mandat dla kierującego wynosi 2.000 zł, a na jego konto trafia 15 punktów karnych. Ponowne popełnienie takiego samego wykroczenia w warunkach recydywy może oznaczać 4.000 zł mandatu. Jeżeli sprawa trafi do sądu, grzywna nie może być niższa niż 2.000 zł, a jej górna granica może sięgnąć 30.000 zł. Przepis odnosi się także do innych uczestników ruchu, dlatego strażnicy mogą reagować m.in. na zachowanie rowerzystów, użytkowników hulajnóg i pieszych ignorujących czerwony sygnał na przejeździe.
Do 500 zł za utrudnianie interwencji
Straż miejska otrzymała również prawo do nakładania mandatów za wykroczenie określone w art. 65a Kodeksu wykroczeń. Chodzi o umyślne niewykonanie zgodnego z prawem polecenia funkcjonariusza, jeżeli uniemożliwia to lub istotnie utrudnia wykonanie czynności służbowej.
Nie każda dyskusja ze strażnikiem automatycznie oznacza karę. Musi wystąpić zgodne z prawem polecenie, świadome niezastosowanie się do niego oraz realne utrudnienie interwencji. Mandat może wynieść do 500 zł.
Energetyki, zdjęcia obiektów i ochrona powietrza
Nowy katalog kompetencji jest znacznie szerszy niż kwestie związane z ruchem drogowym. Strażnicy mogą teraz nakładać mandaty również za:
- sprzedaż napojów energetycznych osobom poniżej 18. roku życia, na terenie placówek oświatowych lub w automatach – kara może wynieść do 2.000 zł,
- brak właściwego nadzoru kierownika sklepu lub lokalu gastronomicznego, który dopuścił do nielegalnej sprzedaży energetyków,
- fotografowanie, filmowanie, utrwalanie w inny sposób lub przesyłanie bez zezwolenia danych obrazu obiektu zajmowanego przez jednostkę wojskową lub służbę specjalną, jeżeli obiekt został oznaczony znakiem zakazu fotografowania, a także ruchomości i wizerunku osób znajdujących się w takim obiekcie – z uwzględnieniem wyjątków określonych w art. 616a ust. 2 ustawy.
- naruszanie ograniczeń, nakazów i zakazów wynikających z wojewódzkich programów ochrony powietrza,
- niewprowadzenie wymaganych standardów ochrony małoletnich – przy pierwszym stwierdzeniu wykroczenia grzywna wynosi do 250 zł,
- niewykonywanie obowiązku zwalczania gryzoni, insektów i innych szkodników na nieruchomości,
- brak obowiązkowego szczepienia psa przeciwko wściekliźnie oraz niektóre naruszenia zasad niehandlowego przemieszczania zwierząt domowych.
Aktualizacja 16.09.2026: Skorygowaliśmy informację dotyczącą zakresu zakazu fotografowania. Obowiązujące przepisy obejmują odpowiednio oznaczone obiekty zajmowane przez jednostki wojskowe lub służby specjalne, a nie wszystkie obiekty strategiczne lub elementy infrastruktury krytycznej.
Źródło: Dziennik Ustaw 2026, poz. 1148
