W czasach, kiedy o Stellantisie nikomu się jeszcze nie śniło, włoski Fiat współpracował już z Grupą PSA – w 1978 roku powstała spółka Sevel Nord, która trzy lata później rozpoczęła produkcję samochodów dostawczych opracowanych wspólnie przez oba koncerny. Niewiele później, no w 1985 roku, na drogi wyjechał Fiat Uno Turbo, czyli pierwszy włoski samochód sportowy segmentu B z silnikiem z turbodoładowaniem.
Początkowo Fiat Uno Turbo otrzymał silnik o mocy 77 kW (105 KM), co przy masie pojazdu wynoszącej zaledwie 845 kilogramów zapewniało imponujące osiągi. Fiat Uno Turbo osiągał prędkość maksymalną 200 km/h i przyspieszał od 0 do 100 km/h w 8,3 sekundy. W drugiej serii z 1989 roku moc wzrosła do 85 kW (116 KM), co oznaczało, że przyspieszenie od 0 do 100 km/h zajmowało zaledwie 7,7 sekundy.
Do 1994 roku wyprodukowano około 50.000 egzemplarzy Fiata Uno Turbo. które obecnie należą do najbardziej pożądanych youngtimerów z Włoch.
W 1985 roku Fiat zaprezentował jeden z najbardziej niekonwencjonalnych samochodów, jakie kiedykolwiek zjechały z linii produkcyjnej w zakładzie Mirafiori w Turynie: Fiata Uno Turbo, który obchodzi właśnie swoje 40. urodziny.
Lata 80. XX wieku były erą tzw. „hot hatchy”, czyli niedużych pojazdów (z reguły z nadwoziem typu hatchback) z silnikami o dużej mocy. W tamtych czasach wielu młodych ludzi i fanów sportów motorowych pragnęło pojazdów, które łączyłyby w sobie osiągi samochodu sportowego z wymiarami małego samochodu. Fiat Uno Turbo był włoską odpowiedzią na ten trend. Dzięki unikalnemu połączeniu zaawansowanej technologii, wysokiej wydajności i charakterystycznego stylu, Fiat Uno Turbo i stylowo wkroczył do tego elitarnego klubu i mógł konkurować ze znanymi konkurentami.
Roberto Giolito, szef Stellantis Heritage, wyjaśnia: „Fiat Uno Turbo i.e. był czymś więcej niż tylko małym samochodem sportowym. Był namacalnym marzeniem i symbolem wolności dla całego pokolenia, którego serce biło w rytm turbosprężarki. Fiat Uno Turbo i.e. miał charakter i, dzięki silnikowi z turbodoładowaniem, charakterystyczny dźwięk, który przyciągał wzrok i słuch. Fiat Uno Turbo i.e. podobał się młodym ludziom, ale także zachwycał doświadczonych kierowców swoją innowacyjną technologią. Nawet dzisiaj, czterdzieści lat później, Fiat Uno Turbo i.e. pozostaje symbolem pokolenia, które wciąż wierzyło w marzenia”.
Zaprezentowano Fiata Uno Turbo. wiosną 1985 roku. W tym czasie sprzedano już ponad milion egzemplarzy tej serii. Wariant modelu Turbo i.e. powstał w oparciu o prostą, ale skuteczną recepturę. Oprócz turbosprężarki IHI silnik miał pojemność skokową 1.301 cm³, elektroniczny zapłon Magneti Marelli i elektroniczny wtrysk paliwa Bosch. Skrót i.e. odnosił się do włoskiego terminu „iniezione elettronica”. W efekcie uzyskano moc 77 kW (105 KM) i maksymalny moment obrotowy 147 niutonometrów przy 3.200 obr./min.
Dla porównania, masa własna pojazdu wynosiła zaledwie 845 kilogramów. Fiat Uno Turbo bez trudu rozpędzał się do prędkości maksymalnej 200 km/h i przyspieszał od 0 do 100 km/h w zaledwie 8,3 sekundy. Jeździe towarzyszył donośny dźwięk silnika wydobywający się z owalnych, chromowanych rur wydechowych.
Rzadko spotykany w tej klasie pojazdów stabilizator zapewniał niskie przechyły nadwozia na szybkich zakrętach, a wentylowane od wewnątrz tarcze hamulcowe na przedniej osi zapewniały imponująco skuteczne hamowanie. Konstruktorzy zaadaptowali pięciobiegową skrzynię biegów z Fiata Ritmo 105 TC.
Analogowa wskaźniki Veglia-Borlettiego, a na życzenie klienta także cyfrowe, produkcji Nippon-Seiki, były ucztą dla oczu. Obie wersje posiadały prędkościomierz, obrotomierz oraz wskaźniki ciśnienia oleju, temperatury oleju, temperatury wody, poziomu paliwa i oczywiście ciśnienia doładowania. Kolejną cechą szczególną klasy kompaktowej był panel kontrolny: na wyświetlaczu pojawiały się informacje o stanie lub usterkach drzwi, oświetlenia, układu chłodzenia i smarowania.
Nadwozie Fiata Uno Turbo różniło się od pozostałych modeli z tej serii przeprojektowanym przednim zderzakiem ze zintegrowanymi światłami przeciwmgielnymi oraz wlotami powietrza do chłodnicy powietrza doładowującego i chłodnicy oleju, progami bocznymi i poszerzonymi błotnikami. Klapę bagażnika wykonano z tworzywa sztucznego (GRP), a spojler dachowy zapewniał optymalną aerodynamikę.
Szerokie 13-calowe felgi aluminiowe z diamentowym szlifem zostały obute w niskoprofilowe wówczas opony 175/60. Kołpaki ozdobiono skorpionem, logo marki Abarth, na czerwonym tle. Wnętrze było doskonałym przykładem sportowej elegancji: charakteryzowało się czarnym aksamitem z pięcioma czerwonymi paskami z ówczesnego logo marki Fiat, czerwoną wykładziną, czarnymi pasami bezpieczeństwa, czteroramienną kierownicą i czerwonym zegarem z wyświetlaczem ciekłokrystalicznym.
W spektakularnym wydarzeniu w 1985 roku ówczesny kierowca Ferrari Michele Alboreto testował Fiata Uno Turbo m.in. na torze wyścigowym Jacarepaguá w Brazylii. Włoski kierowca Formuły 1 pochwalił go: „Ten samochód jest fajny, zwrotny, a silnik turbo przyspiesza bicie serca. Z odrobiną większej mocy byłby idealny na tor wyścigowy”.
W 1986 roku powstał Fiat Uno Turbo i.e., czyli pierwsza modernizacja modelu. Obejmowała ona nowe kolory nadwozia, przeprojektowaną osłonę chłodnicy, zmodyfikowane lusterka boczne i ozdobne paski z napisem „Turbo i.e.” oraz bardziej czytelne instrumenty. W modelu z roku 1988 zastosowano system ABS firmy AP Lockheed, który obejmował tylko przednie koła.
Trzy lata później zadebiutowała bardziej rozwinięta i nowocześniejsza druga seria. Pojemność silnika zwiększono do 1.372 cm³. Turbosprężarka Garrett zwiększyła moc do 85 kW (116 KM). Dzięki temu standardowy czas przyspieszenia do setki spadł do 7,7 sekundy.
Nowy model wyróżniał się także zderzakami z czerwonym paskiem, zintegrowanym przednim spojlerem, czteroramiennymi felgami aluminiowymi, pokrowcami na siedzenia z czarnymi i szarymi kwadratami oraz skórzaną kierownicą Momo. Na niektórych rynkach Fiat oferował również wersję z katalizatorem, która rozwijała moc 82 kW (112 KM). Specjalny model wyścigowy oferował między innymi panoramiczny dach, centralny zamek sterowany zdalnie, elektryczne szyby, spryskiwacze reflektorów i metaliczny lakier.
Obie serie Fiata Uno Turbo były poddawane przeróbkom w małych seriach przez studia projektowe. Oprócz szlachetnych materiałów, takich jak skóra lub Alcantara®, wnętrze zyskiwało dodatkowo udoskonalenia m.in. poprzez zainstalowanie klimatyzacji. Tego typu specjalne serie produkowane były przez firmy Scioneri, Giannini, Moretti, a w Niemczech także przez Hörmanna. Niektóre modyfikacje były tak poważne, że w dowodzie rejestracyjnym pojazdu jako producenci wymienieni byli tunerzy i studia projektowe.
W 1986 roku Studio Moretti zaprezentowało Fiata Uno Turbo MX. Model wyróżniał się specjalnym lakierem, felgami aluminiowymi z oponami o niskim profilu, wnętrzem pokrytym Alcantarą, deską rozdzielczą wykończoną drewnem wrzoścowym oraz cyfrowymi wskaźnikami.
Fiat Uno Turbo był produkowany do 1994 roku, niektóre pojazdy były sprzedawane jeszcze w 1995 roku. Następcą był Fiat Punto GT. Sprzedano ponad 50.000 Fiatów Uno Turbo., co dowodzi komercyjnego sukcesu serii. Do dziś dźwięk silnika dobrze zachowanego Fiata Uno Turbo rozbrzmiewa m.in. w głowach przechodniów.
Jednak sukces Fiata Uno Turbo wykroczył daleko poza wyniki sprzedaży. Buntowniczy i dynamiczny charakter tego samochodu sprawił, że 40 lat temu był on marzeniem całego pokolenia, a dziś jest poszukiwanym klasykiem. Nie zawsze tak było. Zachowało się stosunkowo niewiele egzemplarzy Fiata Uno Turbo. Używane egzemplarze w oryginalnym stanie osiągają obecnie cenę 20.000 euro. Nieźle, jak na samochód, który w 1985 roku można było kupić za 14.450.000 lirów, co stanowiło około 22.000 marek niemieckich według ówczesnego kursu wymiany, a zatem nieco ponad połowę jego obecnej wartości.
oprac. Krzysztof Gregorczyk; zdjęcia: Fiat / Stellantis
Galeria
Galeria dołączonych zdjęć
