Uczędnicy unikają precyzyjnych odpowiedzi o inwigilację kierowców. Krajowa Administracja Skarbowa korzysta z systemu ANPRS PL, który rozpoznaje numery rejestracyjne pojazdów. Zapytaliśmy, czy dane z tego systemu mogą być używane także w sprawach podatkowych, na przykład przy sprawdzaniu rozliczeń VAT przedsiębiorców. Odpowiedź rzeczniczki Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie potwierdziła ważną rolę Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w obsłudze ANPRS PL. Nadal nie wiemy jednak, kto może sprawdzać konkretne samochody i jak kontrolowany jest dostęp do tych danych. Dlatego redakcja francuskie.pl kieruje kolejne pytania do KAS i Ministerstwa Finansów.
Redakcja francuskie.pl zapytała Podkarpacki Urząd Celno-Skarbowy w Przemyślu o system ANPRS PL. Chcieliśmy ustalić, jaką rolę urząd pełni przy tym systemie, czy dane dotyczące konkretnych pojazdów mogą być wykorzystywane w sprawach VAT przedsiębiorców oraz czy każde sprawdzenie numeru rejestracyjnego jest zapisywane i później kontrolowane.
W Przemyślu działa centrum kompetencyjne ANPRS PL
Odpowiedzi udzieliła kom. Edyta Chabowska, rzecznik prasowy Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie.
„W strukturach Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu funkcjonuje komórka Centrum kompetencyjne w zakresie utrzymania i rozwoju Automatycznego Systemu Rozpoznawania Numerów Rejestracyjnych (ANPRS PL).”
Rzeczniczka wskazała, że podstawą działania tej komórki jest zarządzenie Ministra Finansów z 13 marca 2025 roku oraz regulamin organizacyjny Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego. Sprawdziliśmy więc aktualny regulamin: wynika z niego, że zadania związane z ANPRS PL obejmują między innymi centralne administrowanie systemem, koordynowanie jego działania oraz wykonywanie czynności analitycznych.
Czy dane o samochodzie mogą być używane w sprawie VAT?
To było nasze najważniejsze pytanie. Zapytaliśmy wprost, czy urzędy skarbowe mogą występować o dane dotyczące konkretnych pojazdów w sprawach niezwiązanych z przemytem lub kontrolą graniczną, na przykład przy sprawdzaniu rozliczeń VAT przedsiębiorcy.
W odpowiedzi kom. Edyta Chabowska napisała:
„Czynności sprawdzające stanowią uproszczoną formę weryfikacji prawidłowości wykonywania obowiązków podatkowych. W ich toku organ wykorzystuje informacje, dane i dokumenty pozostające w jego posiadaniu, w tym dostępne w systemach informatycznych oraz bazach danych, a także wyjaśnienia i materiały przekazywane przez podatnika.”
Fiskus podczas czynności sprawdzających może korzystać z informacji, które ma w swoich systemach i bazach danych. Z odpowiedzi nie wynika jednak jasno, czy wśród tych systemów znajduje się ANPRS PL i czy pracownik urzędu skarbowego może użyć danych o przejazdach lub odczytach konkretnego numeru rejestracyjnego przy sprawdzaniu VAT. Nadal nie wiadomo również, czy urząd skarbowy ma bezpośredni dostęp do ANPRS PL, czy musi zwrócić się do innej jednostki KAS. Nie wiemy też, kto zatwierdza takie sprawdzenie i czy urzędnik musi wskazać konkretną sprawę, dla której szuka danych o samochodzie. Nie wiemy także dlaczego KAS wyszedł poza zapowiadaną w 2017 rolę tego systemu.
Kto sprawdza, kto zaglądał do danych samochodu?
Zapytaliśmy również, czy każde zapytanie do ANPRS PL jest zapisywane. Chcieliśmy wiedzieć, czy system rejestruje osobę wykonującą sprawdzenie, jej jednostkę, datę, zakres danych oraz podstawę prowadzonej sprawy. Zapytaliśmy także, jak długo przechowywane są takie logi i kto je audytuje. W otrzymanej odpowiedzi nie znaleźliśmy informacji na ten temat. Pytanie jest podyktowane obawami kierowcy o prywatność. Jeżeli każdy urzędnik może wyszukiwać dane dotyczące konkretnego numeru rejestracyjnego, powinno być jasne, czy później można ustalić, kto wykonał takie sprawdzenie i w jakim celu. Taki mechanizm ma znaczenie także dla wykrywania ewentualnych nadużyć.
Redakcja francuskie.pl kieruje kolejne pytania
Nie kończymy sprawy na tej odpowiedzi. Redakcja francuskie.pl przygotowała formalne wnioski o informację publiczną do Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie oraz Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu. Pytamy dokładnie, czy pracownicy urzędów skarbowych mają dostęp do ANPRS PL, kto nadaje takie uprawnienia, czy dane mogą być wykorzystywane w sprawach VAT, czy każde wyszukanie jest zapisywane oraz kto kontroluje korzystanie z systemu. Osobne pytania kierujemy również do Ministerstwa Finansów. Chcemy ustalić, która jednostka jest właścicielem biznesowym ANPRS PL, kto odpowiada za system od strony organizacyjnej, kto ustala zasady dostępu i kto zatwierdza uprawnienia użytkowników.
Ministerstwo Finansów pytamy także wprost, czy dane z ANPRS PL mogą być wykorzystywane podczas czynności sprawdzających, kontroli podatkowych i postępowań dotyczących VAT przedsiębiorców.
Sprawę będziemy dalej wyjaśniać
Nadal czekamy na jasną odpowiedź, kto może sprawdzać konkretny samochód, w jakich sprawach można korzystać z danych systemu i jak kontrolowany jest dostęp użytkowników.
Sprawę poddajemy także analizie na gruncie Konstytucji, RODO i prawa Unii Europejskiej. Sam fakt, że KAS posiada system ANPRS PL, nie oznacza jeszcze, że każdy urzędnik może dowolnie sprawdzać konkretny samochód i wykorzystywać dane o jego przejazdach w sprawach podatkowych.
Taki dostęp powinien mieć wyraźną podstawę prawną, konkretny cel, określony zakres oraz mechanizmy kontroli pozwalające ustalić, kto, kiedy i po co sięgał do danych. Dlatego brak jasnych odpowiedzi na pytania o uprawnienia użytkowników, logowanie zapytań i audyt systemu budzi poważne wątpliwości, które będziemy dalej wyjaśniać.
Zobacz więcej: interwencja francuskie.pl w sprawie kamer fiskusa
- Afera z używaniem kamer nadzoru ruchu przez skarbówkę. Skandaliczna odpowiedź Ministerstwa Finansów
- Nasza prywatność jest zagrożona! Fiskus nie może bez ograniczeń śledzić kierowców kamerami
- Kierowcy mają prawo być wściekli. Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich ignoruje sprawę inwigilacji Polaków kamerami przez fiskusa
