Co ile wymieniać olej w samochodzie? W hybrydach częściej niż myślisz!

Wymiana oleju to jedna z najważniejszych czynności serwisowych w samochodzie. Warto też uświadomić sobie, że auto pokonujące 15.000 km głównie po autostradzie może mieć olej w lepszym stanie niż auto, które przejechało 7.000 km podczas codziennych, trzykilometrowych podróży po mieście. Liczą się również godziny pracy silnika, liczba zimnych rozruchów, temperatura oleju, przedostawanie się paliwa do miski olejowej, ilość sadzy oraz obciążenie jednostki napędowej.

Co ile naprawdę wymieniać olej silnikowy?

Zacznę od złej informacji: nie istnieje jeden idealny interwał dla wszystkich samochodów. Różnice pomiędzy silnikami są zbyt duże. Jedna jednostka mieści trzy litry oleju i osiąga z niewielkiej pojemności bardzo wysoką moc, inna korzysta z ponad sześciu litrów środka smarnego i przez większość czasu pracuje ze stałym, niewielkim obciążeniem. Dlatego odpowiedź, że co 10.000 km będzie równie uproszczona jak odpowiedź zgodnie z komputerem, nawet co 30.000 km. Pierwsza może oznaczać niepotrzebne zużywanie oleju i marnowanie pieniędzy w samochodzie jeżdżącym wyłącznie w łagodnych trasach, druga może okazać się zbyt optymistyczna w aucie wykonującym dziesiątki zimnych rozruchów tygodniowo.

Mechanicy i eksperci są tutaj zgodni: jeżeli celem jest wieloletnia eksploatacja samochodu i ograniczenie ryzyka zużycia silnika, rozsądny punkt wyjścia to 10.000–15.000 km albo 12 miesięcy – zależnie od tego, co nastąpi wcześniej. Następnie interwał należy skrócić albo – w wyjątkowo dogodnych warunkach – pozostawić zgodny z planem producenta.

Tabela: zalecany interwał wymiany oleju

Podane wartości są rekomendacją nastawioną na trwałość samochodu. Podstawą wymiany oleju pozostaje instrukcja obsługi, aktualny plan serwisowy przypisany do numeru VIN oraz wymagania gwarancyjne producenta.

Dlaczego olej trzeba wymieniać, skoro silnik go nie zużywa?

Olej silnikowy nie jest jedynie cieczą znajdującą się pomiędzy metalowymi częściami i ma wiele ważnych zadań: musi jednocześnie smarować, chłodzić, czyścić silnik, ograniczać korozję, neutralizować część kwaśnych produktów spalania, przenosić zanieczyszczenia do filtra i zabezpieczać elementy podczas zimnego rozruchu. Współczesny olej jest mieszaniną bazy olejowej oraz rozbudowanego pakietu dodatków. Znajdują się w nim między innymi detergenty, dyspergatory, przeciwutleniacze, dodatki przeciwzużyciowe, modyfikatory tarcia, inhibitory korozji, środki przeciwpienne i modyfikatory lepkości. Im więcej i wyższej jakości, tym jest droższy. Warto wiedzieć, że podczas eksploatacji część tych substancji jest stopniowo zużywana a jednocześnie do miski olejowej trafiają produkty spalania, sadza, niewielkie ilości paliwa, wilgoć, kwaśne związki oraz mikroskopijne cząstki pochodzące ze współpracujących elementów. Filtr oleju zatrzymuje część zanieczyszczeń stałych, ale nie usuwa benzyny, oleju napędowego, wody rozpuszczonej w oleju ani produktów jego utleniania.

Olej, którego się nie wymienia, generuje szereg problemów

Zużyty olej może stać się zarówno zbyt rzadki, jak i zbyt gęsty.

• Rozcieńczenie paliwem oraz mechaniczne ścinanie modyfikatorów lepkości mogą powodować obniżenie lepkości a więc gorsze parametry smarowania,
• Utlenianie, sadza i tworzenie produktów starzenia mogą prowadzić do wzrostu lepkości, powstawania osadów i szlamu a więc silnik pracuje z większymi oporami.

W obu przypadkach środek znajdujący się w silniku może zachowywać się inaczej niż świeży olej opisany na opakowaniu jako 0W-20, 5W-30 czy 5W-40.

Co na temat zużywania oleju mówią badania?

Badania próbek pobieranych z samochodów eksploatowanych w rzeczywistych warunkach pokazują, że przebieg nie jest jedynym czynnikiem decydującym o stanie oleju – w analizach olejów pochodzących z samochodów benzynowych i diesli zauważono, że pojazdy benzynowe użytkowane na krótkich trasach mogą wykazywać szczególnie szybkie zmiany właściwości oleju. Jedną z głównych przyczyn było przedostawanie się paliwa do środka smarnego i związana z tym zmiana lepkości. Cierpiał na tą przypadłość m.in. PureTech 1.2. Polskie badanie obejmujące flotę 25 podobnych samochodów eksploatowanych w warunkach uznawanych za ciężkie – na krótkich odcinkach, z częstymi rozruchami i długotrwałą pracą na biegu jałowym – potwierdziło możliwość obserwowania postępującego utleniania oleju metodą spektroskopii FTIR.

Inne doświadczenia wykazały, że obecność paliwa może istotnie zmieniać zachowanie filmu smarnego pod wysokim ciśnieniem. Dlatego użytkowanie samochodu na krótkich trasach może skracać bezpieczny okres eksploatacji oleju i to znacząco. W skrajnych wypadkach olej trzeba wymieniać nawet co 5000 kilometrów!

Krótkie odcinki są trudniejsze dla oleju niż długa trasa

Temperatura płynu chłodniczego może osiągnąć normalny poziom szybciej niż temperatura całej objętości oleju. Olej rozgrzewa się dłużej a do tego podczas zimnego rozruchu sterownik silnika wzbogaca mieszankę paliwowo-powietrzną a w efekcie część paliwa nie ulega spaleniu. Osiada na ściankach cylindrów i może przedostawać się obok pierścieni tłokowych do skrzyni korbowej czyli do oleju. No i teraz jeżeli silnik pracuje tylko przez kilka minut, paliwo i wilgoć nie mają warunków, aby odparować -po wyłączeniu jednostki pozostają w oleju. Następnego dnia sytuacja się powtarza. Dlatego codzienne przejazdy na dystansie dwóch lub trzech kilometrów są zwykle trudniejszymi warunkami eksploatacji niż regularna podróż autostradą licząca kilkaset kilometrów. Dla takich zastosowań najlepszy będzie elektryk. Jeszcze większy problem mają hybrydy, które w ogóle się słabo nagrzewają, dlatego w naszej tabeli powyżej macie zdecydowanie krótszy interwał wymiany.

Ale przebieg to tylko jeden z elementów, liczą się też godziny pracy

Mało kto zdaje sobie sprawę z faktu, że przy średniej prędkości 20 km/h pokonanie 10.000 km oznacza około 500 godzin pracy a przy średniej 60 km/h ten sam przebieg odpowiada niespełna 167 godzinom. W obu samochodach licznik pokaże 10.000 km, ale w pierwszym silnik, pompa oleju, rozrząd, turbosprężarka i układ smarowania mogły pracować trzy razy dłużej. To jeden z kluczowych powodów, dla których samochody dostawcze, radiowozy, taksówki, auta kurierskie oraz samochody długo stojące na biegu jałowym powinny mieć interwały ustalane również z uwzględnieniem czasu pracy. I jeden z powodów dla których warto kupować auta, które robiły długie trasy.

Dlaczego paliwo dostaje się do oleju?

Niewielka ilość paliwa przedostająca się do skrzyni korbowej jest naturalnym zjawiskiem występującym w silnikach spalinowych. Jeśli paliwa przybywa szybciej, niż jest ono w stanie odparować podczas jazdy w prawidłowej temperaturze to mamy problem. Takie zjawisko pojawia się w sytuacji, gdy silnik często uruchamiany jest na zimno, odbywamy krótkie podróże a nasila się, gdy silnik ma już swoje lata. TotalEnergies zwraca uwagę, że paliwo może obniżać lepkość środka smarnego, a w dieslach jednym ze źródeł rozcieńczania są dodatkowe dawki podawane podczas regeneracji filtra cząstek stałych. Producent zaleca szczególną ostrożność, gdy poziom oleju zaczyna rosnąć zamiast spadać.

Poziom oleju rośnie? To może być sygnał ostrzegawczy

Kierowcy przyzwyczajeni są do sytuacji, w której oleju stopniowo ubywa, ale oleju może też przybywać a przyczyną może być paliwo gromadzące się w misce olejowej. Zjawisko występuje między innymi przy częstych, niedokończonych regeneracjach DPF, problemach z układem wtryskowym albo ciągłej jeździe na bardzo krótkich odcinkach. Jeżeli poziom przekroczył oznaczenie maksimum trzeba ustalić przyczynę wzrostu, sprawdzić układ wtryskowy i filtr cząstek stałych oraz rozważyć wymianę oleju. I to jak najszybciej. Oleju nie powinno się również przelewać ponad stan. Nadmierny poziom może prowadzić do pienienia, wzrostu ciśnienia w skrzyni korbowej, problemów z odmą, uszczelnieniami oraz układem oczyszczania spalin.

Co ile wymieniać olej w benzynie bez turbo?

Wolnossący silnik benzynowy z pośrednim wtryskiem jest zazwyczaj mniej wymagający dla oleju niż niewielka, wysoko obciążona jednostka turbo. Nie oznacza to jednak, że olej można pozostawić w nim bez kontroli przez dowolnie długi czas. Przy normalnej jeździe mieszanej rozsądnym interwałem będzie 10.000–15.000 km lub rok. Przy codziennych krótkich podróżach warto zbliżyć się do dolnej granicy.

Co ile wymieniać olej w silniku benzynowym turbo?

Silniki turbo, szczególnie te o niewielkiej pojemności i wtrysku bezpośrednim, mogą stawiać olejowi znacznie wyższe wymagania. Środek smarny musi chronić nie tylko panewki, tłoki i rozrząd, ale również łożyskowanie turbosprężarki pracującej z bardzo wysoką prędkością. W okolicy turbiny występują wysokie temperatury, które przyspieszają utlenianie oleju i mogą sprzyjać tworzeniu osadów. Bezpośredni wtrysk zwiększa natomiast ryzyko przedostawania się benzyny do oleju, zwłaszcza przy zimnym silniku i krótkich przejazdach. W typowym samochodzie benzynowym turbo rozsądnym zakresem będzie 8.000–12.000 km. Przy długiej, spokojnej jeździe można zbliżyć się do 15.000 km, jeżeli pozwala na to plan serwisowy. Między bajki warto włożyć podawane przez producentów wartości typu 20.000 km. Wymiana oleju to podstawa.

Co ile wymieniać olej w dieslu?

W dieslu pracującym głównie na długich trasach olej może mieć stosunkowo dobre warunki. Silnik długo pracuje w stabilnej temperaturze, a filtr DPF ma okazję prawidłowo zakończyć regenerację, ale zupełnie inaczej wygląda eksploatacja miejska.  Silnik wysokoprężny generuje sadzę, a podczas aktywnego wypalania DPF może otrzymywać dodatkowe dawki paliwa. Jeżeli regeneracja jest regularnie przerywana przez wyłączenie jednostki, część oleju napędowego może trafiać do miski i obniżać lepkość środka smarnego.

Dlatego w dieslu użytkowanym głównie w mieście przyjęlibyśmy 8.000–12.000 km. W aucie regularnie pokonującym długie trasy można przyjąć około 12.000–15.000 km, o ile instrukcja nie przewiduje krótszego okresu. Ważna jest również ilość sadzy. Olej do współczesnego diesla zawiera dodatki pomagające utrzymywać jej cząstki w rozproszeniu, ale możliwości pakietu dodatków nie są nieograniczone. Im starszy silnik tym olej powinno wymieniać się częściej.

Co ile wymieniać olej w hybrydzie?

Hybryda może przejechać część trasy na napędzie elektrycznym, dlatego kierowca często zakłada, że silnik spalinowy i znajdujący się w nim olej zużywają się wolniej, ale niestety tak nie jest. Jednostka spalinowa może być często uruchamiana na krótko, pracować przez kilka minut i ponownie się wyłączać, zimą może uruchamiać się w celu ogrzania kabiny, doładowania akumulatora albo zapewnienia wymaganej mocy a nie zawsze osiąga przy tym temperaturę pozwalającą na odparowanie paliwa i wilgoci. I to jest główny problem hybryd – z kolei w hybrydach plug-in sytuacja jest jeszcze bardziej specyficzna. Samochód może przez kilka tygodni jeździć prawie wyłącznie na prądzie, a następnie uruchomić zimny silnik spalinowy podczas mocnego przyspieszania lub dłuższej podróży. Wszystko to rodzi wiele problemów.

Wymiana oleju co 8.000-10.000 kilometrów wcale nie jest przesadą.

Co ile wymieniać olej w samochodzie z LPG?

Prawidłowo wyregulowany silnik zasilany LPG może wytwarzać mniej sadzy, a olej po pewnym czasie bywa wizualnie jaśniejszy niż w silniku jeżdżącym wyłącznie na benzynie, ale kolor nie przesądza o jego stanie.  W sprawnym samochodzie można zazwyczaj przyjąć 10.000–15.000 km lub rok. W silniku mocno obciążonym, eksploatowanym szybko albo wykazującym problemy z mieszanką warto skrócić ten okres do 8.000 kilometrów.

Co ile wymieniać olej przy małym rocznym przebiegu?

Samochód przejeżdżający tylko 3.000 km rocznie to też wyzwanie, bo olej styka się z tlenem, wilgocią i produktami spalania. Najgorszy scenariusz to niewielki przebieg składający się niemal wyłącznie z krótkich przejazdów, podczas których silnik nie osiąga temperatury roboczej. Dlatego w rzadko używanym samochodzie rozsądna jest wymiana raz w roku.

Czy olej Long Life naprawdę wytrzymuje 30.000 km?

Dobry olej Long Life noże spełniać bardzo wymagające normy, wykazywać wysoką odporność na utlenianie i zachowywać parametry przez długi okres. Jednocześnie musi pracować w silniku przystosowanym do wydłużonych interwałów i w warunkach uwzględnionych przez producenta. Przejazdy autostradowe, umiarkowana temperatura i niewielka liczba zimnych rozruchów mogą pozwolić olejowi zachować parametry przez długi czas, ale ten sam produkt w samochodzie używanym wyłącznie na dystansie kilku kilometrów może znacznie szybciej ulec rozcieńczeniu paliwem i zanieczyszczeniu.

• Wymiana oleju w cyklu Long Life: dobry pomysł czy szkoda dla silnika?
• Częsta wymiana oleju w samochodzie. Warto czy nie warto?
• Co ile wymieniać olej silnikowy? Wytyczne producentów a rzeczywistość

Ciężkie warunki eksploatacji – czyli jakie?

Do trudnych warunków należą:

• częste przejazdy krótsze niż 8–10 km,
• regularna jazda w korkach,
• długotrwała praca na biegu jałowym,
• częste zimne rozruchy,
• jazda w bardzo niskich albo wysokich temperaturach,
• użytkowanie na drogach silnie zapylonych,
• holowanie przyczepy,
• częsta jazda z dużym obciążeniem,
• jazda górska,
• dynamiczna eksploatacja,
• praca samochodu jako taksówka, auto kurierskie lub pojazd dostawczy,
• często przerywane regeneracje DPF.

Jeśli jeździsz głównie w mieście, olej wymienia się częściej.

Norma producenta jest ważniejsza niż 5W-30

Przy wyborze oleju sprawdzamy kolejno:

1. aktualną normę producenta samochodu,
2. wymaganą klasę ACEA albo API,
3. lepkość SAE,
4. oficjalną homologację lub jednoznacznie deklarowaną zgodność,
5. zgodność z filtrem DPF lub GPF,
6. zalecenia dla konkretnej wersji silnika i roku produkcji.

Najbezpieczniej sprawdzić wymagania w instrukcji, aktualnej dokumentacji serwisowej albo na podstawie numeru VIN. Zalecenia mogły zostać zmienione już po wyprodukowaniu samochodu, co miało miejsce choćby w przypadku silników 1.2 PureTech czy 1.5 blueHDi.

Przykładem oleju opracowanego pod wymaganie producenta samochodu jest Yacco Lube S/03 5W-30. Firma podaje specyfikację FPW9.55535/03 oraz informuje o przeprowadzeniu wymaganych prób dotyczących zużycia i powstawania osadów.

Więcej o zmianach norm olejowych można przeczytać w naszych materiałach:

• Nowy standard oleju 5W-30 dla silników Peugeot, Citroën, DS i Opel
• Nowy olej 5W-30 do silnika 1.2 PureTech
• Jaki olej wybrać do silnika 1.2 PureTech?

Czy można zastosować gęstszy olej, żeby lepiej chronić silnik?

Zdecydowanie nie warto samodzielnie zastępować oleju 0W-20 produktem 5W-40 tylko dlatego, że drugi wydaje się lepiej smarujący a przez to bezpieczniejszy, bo silnik, pompa oleju, hydrauliczne napinacze, zmienne fazy rozrządu, układ chłodzenia tłoków, filtr cząstek stałych i luzy robocze zostały zaprojektowane dla określonych parametrów środka smarnego. Gęstszy olej może podnieść ciśnienie w niektórych warunkach, ale jednocześnie wolniej docierać do części elementów podczas zimnego startu, zwiększać opory i zakłócać pracę układów sterowanych ciśnieniem oleju – zmianę lepkości należy rozważać wyłącznie wtedy, gdy jest dopuszczona przez producenta samochodu albo zalecana przez specjalistę od olejów po ocenie konkretnego silnika. Oficjalne informacje o doborze lepkości i oleju można znaleźć również w poradniku TotalEnergies dotyczącym wyboru właściwego środka smarnego.

Kiedy wymienić olej natychmiast, niezależnie od przebiegu?

Nie wolno czekać do planowego serwisu, gdy:

• poziom oleju wyraźnie wzrósł,
• olej intensywnie pachnie benzyną lub olejem napędowym,
• do miski przedostał się płyn chłodniczy,
• doszło do przegrzania silnika,
• samochód długo jechał z niesprawnym wtryskiem,
• w oleju znaleziono metaliczne drobiny,
• zastosowano niewłaściwy produkt,
• silnik przeszedł naprawę mechaniczną, po której zalecono skrócony interwał,
• samochód uczestniczył w intensywnej imprezie torowej,
• nie wiadomo, kiedy olej był wymieniany.

W przypadku przedostania się płynu chłodniczego, dużej ilości paliwa albo opiłków sama wymiana oleju nie rozwiązuje problemu. Konieczne jest usunięcie przyczyny.

Jak często kontrolować poziom oleju?

W nowszych autach poziom warto sprawdzać co około 4.000 – 5.000 km, w starszych 1.000–2.000 km, przed dłuższą trasą i częściej w silniku znanym ze zwiększonego zużycia oleju.

Prosty sposób na ustalenie własnego interwału

Co ile wymieniać olej? Ostateczny werdykt

Dla większości kierowców najlepszym kompromisem pozostaje wymiana co 10.000–15.000 km albo raz w roku.

Przy jeździe miejskiej, krótkich trasach, częstych rozruchach, eksploatacji diesla z DPF, mocno obciążonego silnika turbo albo samochodu holującego przyczepę warto skrócić okres do 8.000–10.000 km.

Materiały powiązane

• Wymiana oleju w cyklu Long Life – dobry pomysł czy szkoda dla silnika?
• Częsta wymiana oleju w samochodzie. Warto czy nie warto?
• Co ile wymieniać olej silnikowy? Wytyczne producentów a rzeczywistość
• Nowy standard oleju 5W-30 dla silników Peugeot, Citroën, DS i Opel
• Nowy olej TotalEnergies 5W-30 do silników 1.2 PureTech

Jaki olej i co ile wymieniać? Popularne silniki Renault, Dacii, Citroëna, Peugeota, DS i Opla

Sama nazwa silnika nie zawsze wystarcza do prawidłowego wyboru oleju. Przykładowo różne wersje 1.5 dCi mogą wymagać normy RN0720, RN17 albo RN17 FE, natomiast w rodzinie 1.2 PureTech stosowano oleje 0W-20, 0W-30 oraz 5W-30. Decydują kod silnika, data produkcji, wersja układu oczyszczania spalin oraz aktualny plan obsługi przypisany do numeru VIN.

Ważne: podane interwały są zaleceniem nastawionym na trwałość jednostki napędowej. Nie zastępują aktualnego planu obsługi producenta ani warunków gwarancji. W przypadku rozbieżności należy zastosować krótszy termin wymiany.

Renault i Dacia – silniki benzynowe

Renault i Dacia – silniki Diesla

Citroën, Peugeot, DS i Opel – silniki benzynowe

Citroën, Peugeot, DS i Opel – silniki Diesla

Starsze silniki Opla z okresu General Motors

Uwaga dotycząca Opla: silniki opracowane w okresie General Motors nie zaczęły automatycznie korzystać z norm PSA lub Stellantisa po przejęciu marki. Olej należy dobierać według kodu konkretnego silnika, roku produkcji i numeru VIN.